اگر تا به حال هنگام ترمز گرفتن صدای غیرعادی شنیدهاید یا احساس لرزش در فرمان یا پدال ترمز داشتهاید، احتمال دارد مشکل از دیسک ترمز باشد. دیسک ترمز یکی از مهمترین قطعات سیستم ترمز خودرو است که نقش مستقیمی در ایمنی سرنشینان دارد. عملکرد صحیح این قطعه باعث کاهش سریع و مطمئن سرعت خودرو میشود و هرگونه خرابی یا تاببرداشتن آن میتواند قدرت ترمزگیری را کاهش دهد.
در این مقاله با عملکرد دیسک ترمز، انواع آن، علائم خرابی، عوامل کاهش عمر و روشهای تعمیر یا تعویض آشنا میشوید.
دیسک ترمز (Brake Disc یا Brake Rotor) یک صفحه فلزی دایرهای شکل است که به توپی چرخ متصل میشود و همراه با چرخ میچرخد. هنگام فشار دادن پدال ترمز، لنتهای ترمز از دو طرف دیسک را در بر میگیرند و با ایجاد اصطکاک، سرعت چرخ را کاهش میدهند تا خودرو متوقف شود.
به دلیل اینکه هنگام ترمزگیری مقدار زیادی گرما تولید میشود، دیسک ترمز باید از آلیاژهای مقاوم ساخته شود تا در برابر حرارت، فشار و سایش دوام بالایی داشته باشد.
فرآیند عملکرد دیسک ترمز به ترتیب زیر است:
به همین دلیل کیفیت دیسک ترمز تأثیر مستقیمی بر عملکرد سیستم ترمز دارد.
عملکرد مناسب دیسک ترمز به همکاری چند قطعه وابسته است:
خرابی هر یک از این قطعات میتواند باعث کاهش راندمان ترمزگیری شود.
این نوع دیسک بیشتر در خودروهای سبک یا محور عقب استفاده میشود. قیمت مناسب و ساختار ساده از ویژگیهای آن است، اما در مقایسه با مدلهای دیگر گرمای بیشتری در خود نگه میدارد.
این نوع دیسک دارای کانالهای داخلی برای عبور هوا است و گرما را سریعتر دفع میکند. به همین دلیل در بسیاری از خودروهای سواری مدرن برای چرخهای جلو استفاده میشود.
شیارهای روی سطح دیسک به خروج گرد لنت، آب و گازهای ناشی از اصطکاک کمک میکنند و در شرایط رانندگی سخت عملکرد بهتری دارند.
وجود سوراخها باعث خنک شدن بهتر دیسک میشود، اما در برخی شرایط ممکن است نسبت به ضربه و تنش حساستر باشد.
بیشتر دیسکهای ترمز از چدن آلیاژی ساخته میشوند، زیرا:
در خودروهای مسابقهای یا لوکس ممکن است از مواد پیشرفتهتری مانند کامپوزیتهای سرامیکی نیز استفاده شود.
خرابی دیسک ترمز معمولاً با نشانههای زیر همراه است:
در صورت مشاهده این علائم، بهتر است سیستم ترمز توسط تعمیرکار بررسی شود.
مهمترین عوامل عبارتاند از:
خیر. در بسیاری از موارد، اگر ضخامت دیسک هنوز در محدوده مجاز باشد و ترک یا آسیب جدی وجود نداشته باشد، میتوان با دیسکتراشی سطح دیسک را صاف و یکنواخت کرد و دوباره از آن استفاده نمود.
استفاده از دستگاههای دیسکتراش دقیق باعث میشود سطح دیسک بهصورت یکنواخت اصلاح شود و عملکرد ترمز بهبود یابد. البته تصمیم نهایی باید پس از اندازهگیری ضخامت دیسک و بررسی وضعیت آن توسط تعمیرکار گرفته شود.
برای افزایش عمر دیسک ترمز:
دیسک سالم
دیسک معیوب
سطح صاف و یکنواخت
دارای شیار یا ناهمواری
ترمزگیری نرم
لرزش هنگام ترمز
بدون صدای غیرعادی
صدای سوت یا ساییدگی
ضخامت استاندارد
ضخامت کمتر از حد مجاز
دیسک ترمز یکی از مهمترین اجزای سیستم ترمز خودرو است و سلامت آن نقش مستقیمی در ایمنی رانندگی دارد. بررسی دورهای، استفاده از لنت مناسب و رسیدگی سریع به علائم خرابی میتواند عمر این قطعه را افزایش دهد. همچنین در بسیاری از موارد، اگر شرایط فنی مناسب باشد، دیسکتراشی میتواند راهکاری اقتصادی و مؤثر برای بازگرداندن عملکرد صحیح دیسک باشد.
اگر در زمینه خدمات دیسکتراشی یا تجهیزات تخصصی این حوزه فعالیت میکنید، استفاده از دستگاههای دقیق و استاندارد، کیفیت کار و رضایت مشتریان را به شکل قابل توجهی افزایش خواهد داد.